FANDOM


چې هغه به څنګه په کوڅه کې د « جوما ت خیرات را وړئ خد ا ی مو وبښه ! » غږ وکړ نو پلا ربه مې را ته د وا ره وویل چې : هله جما لیه بچیه ، د را ضي کا کا نه د ې یووا ر نصواررا وړه ! ما به زرد کوڅې د روا زې ته ورمنډ ې کړې او کا کا به هم لګیا ود د بلي نه به یې نصوا ر د خپلې بونډ ې ګوتې په نوک را کرول . جوما تي کا کا خوله مخکې نه په د ې پوهید وچې زه به اوس په نصوا رو پسې ورځم . هغه به هره ورځ د خپل د بلې نه یو یو وا ر نصوار را کول او ما به سمد ستي پلا رته رسول .
پلا رمې نصوا ري و، خو د ومره پوخ نصوا ري هم نه و چې د ځا ن سره د نصوا رو د بلی وګرځوي . هغه نه غوښتل چې هروخت په نصوارو با ند ې خپله شونډ ه وسوځوي . که د بلی ورسره په جب کې ډ ک وي نو بیا خوترې د سړي زړه نه صبریږي او په هرو څو میلټونو کې به یې تې زر زر را توګي .
راضي کا کا د یوبل قا م سړی و چې د سین دپورې غا ړې د یوکلي نه زمونږ کلي ته را کډ وا ل شوی ؤ . په د ې کلي کې یې نور خپلوا ن او قا میا ن نه وو، خو زمونږ د کورنۍ سره یې خپلوي وه . هغه ته زمونږ د پلا رد خپلوا نو لور نا سته وه . څلور زا من او پینځه نو ڼه خدای ورکړې وې . ټول غول په غول ( پله پسې ) یو په بل پسې زیږید لي ووچې مشره لوریې ا یله د یا رلس کلنه وه . په د ې کلي کې یې زمونږ په کند ي ( قا م ) پورې ځا ن تړلی و او ملک یې هم د ا زمونږ د کند ي ملک و .
دلته په د ې سیمه کې چې د لومړي ځل د پا ره د حکومت له خوا خلکوته تذ کرې ورکول کید ې نو د ه هم په خپله تذ کره کې زمونږ د کند ي نوم ولیکو . نن سبا پې په دې کلي کې ډ یره موده تیره شوی وه او هیچا د ا پیکرنه کا وه چې ګوندې هغه له بل ځا ی نه را غلی د ی . کا کا اوس د د ې کلي یو خواریکښ کلیوا ل و . د هرچا سره به یې لا س اړاوه. که د چا غوبل به واو یا به یې د کروند ې ځمکه شود یا ره کوله . که د چا به د نوې کلا خټې وې او یا به یې شا لیزا رې ته « سره » چلوله . که چا به د غره د لرګو د پا ره یو زیا ت شمیر خره له کلیوا لونه وغوښتل او په ا شر به یې څو تنه هم ورسره ولیږل نو د ی به په کې خا مخا یو ا شرګرند ی ؤ .
د کا رونوخا وند ا نو به هم کله کله ده ته څه نا څه ورکول . ځینو به یوه سترۍ د وه غنم ، ځینو به چا رک نیم وړه او ځینو ځینو به بیا لږې شا نته نغد ې پیسې هم ورکولې . بس په د ې منډ و را منډ و اویونیم وخت د بیې په مزد ورۍ یې خپله کورنۍ سا تله . ختا رسا به په ټل چپه کې هم لا ړو او تر جلا ل ا با ده به یې په چپکښۍ کې
د ومره پیسې ورسید ې چې د کورنۍ یوه نیم غړي ته جا مې او یا د کور نور ټکه ټوکه شیا ن وا خلي . که کله کله به پې کوم د ځمکې خا وند خدای مهربا نه کړ نو د هغه اوي پټي به یې په نیمکا ره ( د ریمه برخه ) د هقا نۍ وکرل او څه نا څه غله به یې په کند و کې پریوته . بس خپله ګوزا ره یې روا نه کړی وه . *****
د ورځونه یوه ورځ مې ورته پلا ر مشوره ورکړه چې را شه د ا د خپل کند ي جوما ت ونیسه !
د جوما ت نیول دا ما نا لري چې د ژمي به ورته د غره نه لرګي راوړې او نغری به یې ګرموې . د دغې جوما ت ټول کورونه هره ورځ د وه وخته ، غرمه او ما ښا م یوه یوه قتره ( کتره ) ډ وډ ۍ او یا سوکړک ورکوي . د ا سړی چې جوما ت ته لرګي راوړي او ټول ژ می یې ګرم سا تي زمونږ په کلي کې ورته
« جوما تي » او د سین نه پورې غا ړه کلیو کې ورته « لربه » وا یي .
زمونږ د کلي خلک چې هر څومره نیستمن او د پولۍ ټق ته کیني نو کوز ملک ته د مزد ورۍ د پا ره ځي ، خو د جوما تي یا لربه نوم یې په ځا ن نه پیرزو کیږي . ځکه هغوی ته شرم ښکا ري چې څنګه د یوه خپل کلیوا ل یا تربور دروا زې ته غږوکړي چې « جوما ت خیرات را وړئ خدای مو وبښه ! » ، خو راضي کا کا یوبې پروا او زړور سړی و. د ې خبرې پې کوم تا ثیر نه کاوه . زما د پلار سلا یې ومنله او دهمد ې خپل کند ي جوما ت یې ونیو . ټول ژ می یې بچي په ګیډ ه ښه ما ړه وو او پلا رته مې د وا کوله .
په کوڅه کې په تیره تیره د ژمي په موسم کې ډ یر نور خیراتیا ن د « خیرات راوړئ خدای مووبښه ! » چغې وهي ، خوهغوی ته څوک یوه قتره سوکړک ـ ډ وډ ۍ ورکوي او څوک یې نه ورکوي . لیکین د جوما تي قتره په هر کور یوه ضروري خبره او یوه منل شوې تړه ( قا نون ) ده .
را ضي کا کا هم ښه ټینګه ملا تړلې وه . د غره د بر سر نه به یې د وچو وچو څیړیو لرګو ښه کوټلی ګیډ ی ما زیګر لوړجوما ت ته ور ننویستو ، ډ یره په کراره به یې په ځمکه ډ ډه ووهله او ګیدی به یې له شا نه کوزکړ . په غرب یې ځکه نه غورځا وه چې هغه په دې عقید ه و ، که د جوما ت په ځمکه درانه څه ولویږي نوخوږیږي او بیا به ورته دا ځمکه ښیرې کوي . د ګید ې دورو ایښود لو بل لا مل د ا و چې د ده په پیکر که په جوما ت کې څوک د ما زیګر د ما نځه نه د مخکې وخت په نفلو ولا ړ وي نو نه به ټکني کیږي .
چې د لرګو ګیډ ی به یې را ورسا وه نو لومړی خوبه یې د جوما ت په نغري کې ترې زر زر اور بل کړاو بیا به یې د ژمي یخ سیند ته ور غر وا ل او اود س به یې تا زه کړ .
له جمې نه وروسته به یې یوه ښه غیږه نري نري لرګي د ملک کا کا اوجرې ته یوړل او د جوما ت ا ما م صا حب ته به یې په اونۍ ( هفته ) کې دغسې یوه غیږه ورغورځوله .
چی کله به یې د لرګو زیرمه ( ذ خیره) زیا ته شوه نو بیا به یې زمونږ کره هم ښه د سرښا خو یوه لویه غیږه را وړله .
*****
څوژمي یې پله پسې خپل جوما ت په ډ یره ښه توګه وچلا وه . هیڅکله ورته څوک په د ې ونه ګورید ل چې ولې د ې جوما ت ښه نه د ی ګرم کړی او یا د ې ولې شنه لر ګي بل کړي د ي ؟ که لرګي یې شنه وي نو د خلکو له سترګو نه بیا ، یو خو اوښې د ارې وهي اوبل ټول لمونځ کوونکي د ټوخي دلاسه د اسې تک شنه وي چې ډ وغا رویې جوما ت په سر ا خستی وي . هغه چې به د څیړۍ یوه لویه ګرګه هم په نغري کیښوده نو لوګی به یې نه کا وه . ځکه چې وچه به وه او ترسها ره به یې سکروټو سور رڼوځی کا وه . یره : که ریشتیا ووا یونو د را ضي کا کا د جوما ت ټول خلک ، ښه ترې را ضي وو . *****
د ژمي خو یې جوما ت ګرما وه او په بد ل کې یې « جوما ت خیرا ت » ټولا وه ، لیکین په اوړي کې به بیا بیکا ره و . او چې بیکاره و نود جومات خیرات ( یوې قترې سوکړک ) حق یې هم پا ی ته رسید و . په اوړي کې به يې بیا له مجبورۍ نورې نورې مزدوریا نې پسې لټولې . هرڅوکا له چې یې جوما تیتوب وکړ ، په د ې ټوله موده کې ترې د کند ي خلک دومره خوشاله ووچې د واګا نې به یې ورته کولې .
*****
د ورځونه یوه ورځ یې را له پلا رته وویل :
لا لا ! یوه خبره مې کو له ، خو نه پوهیږم چې سمه به وي که نه ؟
ــ وایه وایه په زړه تڼا کې مه پرید ه . هرڅه چې کوې په سلا او مسلا ت به ښه وي .
ــ وا یم لا لا دا د جوما ت خو ډ یر زبردسته کا رد ی . یو مې ثوا ب کیږي او بل مې بچي په سختو څلو کې په ګیډه د ومره ما ړه وي چې د شپې یې ان ارګي خسا وي ، خو خبره دا ده چې یوا ځې د ژمي کا رد ی . اوړی بیا وزګا ریو اوزمونږ هم غریبي ده ، څه وکړو بله چا ره مونه شته . د نیستۍ د ې رنګ ورک شي ، کله کله سړی مجبوریږي چې د ثوا ب کا رونه ترې پا تې شي . ما ویل که کم بل کا رته لا س واچوم چې ستا به څنګه خوښه وي ؟
پلا رمې چې ترې د بل کا رتپوس وکړ نو جوما تي کا کا ورته د ترکستا ن د تګ خبره وکړه . وې ویل :
لا لا هغه د کوز کلي سردارخا ن را ته وا یي چې را ځه زما سره ترکستا ن ته لاړ شه . وا یي هلته ښې ښې مزد وریا نې او د هقا نیا نې پید ا کیږي . خدای به دې مخې له سمه را ولي او د ښه ژوند خا وند به شې . دا یې هم یا ده کړه چې د د ې خوا نه به د لا رۍ د کرا نه خلا ص یې .
سردارخا ن ته حکومت په ترکستا ن کې نوې ځمکه ورکړې ده او د نا قلینو په ډ له کې هلته د ټولې کورنۍ اوبچو سره کډ ن روا ن د ی .
ــ وا یم ما ته که دغسې وړیا ځمکه خدای را کړې وی نوزه به هم د بچو سره هلته ډ یر په منډه تللی وا ی . وا یي :
« د خوارو برخه خوا ره وي » . دغسې شته یې زمونږ په برخه کې نه دي لیکلي . حکومت یې هم هرچا ته د ومره په ا سا نۍ او بې رشوته نه ورکوي . بله چا ره مې نه شته . بس خپل سر به د ډ ا ګې ډ ا ګې وهو او خدای به یا دووچې خپلو« زاړوبووارو» ( یوه پګړه بچو ) ته حلا له نفقه پید ا کړو .
پلا رمې ورسره هم د تګ مخا لفت ونه کړ . څو ورځې وروسته را ضي کا کا د سردارخا ن سره په یوه لا رۍ کې چې هغه د خپلې کډ ې او کالو د پاره ان تر ترکستا نه کرا کړې وه روا ن شو . هغه زمونږ د ټولې کورنۍ له خوا نه ښه په د وا سلا رسخت شو .
تنکی پسرلی و. له د ې سیمې نه به تل په همد ې سیزن (موسم) کې د نا قلینو کډ ې ترکستا ن ته تلې او زمونږ د ځا ی جینکوبه دا لوبه ډ یره ورپسې شا ته ویله :
نوی پسرلی د ی ، لا رئ چلیږي *** ترکستا ن له کډ ې ځینه ***
خا نه نوی پسرلی د ی ،لارئ چلیږي *** . . .
*****
راضي کا کا په ترکستا ن کې څو ورځې دسردا رخا ن سره یوځا ی تیرې کړې او هغه د یوه « با ی » (خا ن ) سره مزد ورکړ . د با ی کا رونه ټول د ځمکو کرل ، ریبل او د دهقا نۍ نور کا رونه وو . د کا کا سره د با ی په کروند ه کې نورو بزګر ا نو هم یو ځا ی زا ره چا ود ي کا رونه کول ، خو د کا رډ یر زور ځکه په همد ه با ند ې وچې هلته نوی ورغلی و . د ی خو په کا رونو کې را لوی شوی و او یوه کا رته یې هم سا ( سا ه ) نه خپه کید ه ، لیکین یوا ځې د بیلچې کا ربه ورله برزې شنې کولې او هغه د چا خبره د زړه کرسپې ( رګونه ) به یې ورله غوڅولې . دا کا ر یې کله نه وکړی . د ځمکې شود یا ره کول ، لوټې ما تول ، ما له کول ، کرل ، ریبل ، غوبل ، با د ول ،خره کول او د بوسو بوسا ړه تړل ، هرڅه ورته عا دي وو . وا له (ویا له) ایستل ورته ځکه ګرا ن وو چې یوخو په ترکستا ن کې وا له ترا ند ا زې زیا ته ژوره وي او له ډ یر لا ند ې نه به یې خټې پورته را غورځولې . بل به یې بیلچه ډ یره پلنه وه نو د ده ملا به یې ځکه کړوپه کړې وه . خو سړی څه وکړي ؟ وایي : « که ګور ګرا ن د ی د مړي نا کا م د ی » . بس د دې کا ل د وه فصلونه یې پوره هلته تیر کړل او د ژمي د موسم د پا ی ته رسید و په وخت کې بیرته خپل کلي ته راغی . چې هغه څنګه خپلې کوڅې ته را ورسید و نو مونږ کوشنیا ن (ما شوما ن) هم ډ یر خوشا له وو. کورته ورسره یوځا ی لاړو او ښا یسته ښه وخت په د ې تمه ووچې اوس به جب ته لاس کوي او اوس به لاس کوي . . . څه سنترې منترې ، پتا سې متا سې به را وبا سي او په مونږ به یې ویشي . ښه پوره سا ت چې تیر شو نو هغه څه چې زمونږ په زړه کې وو، کا کا ریشتیا جب ته لا س کړاو په یوه خیرن شا نته د وسما لګي کې تا وشوې غوټکۍ یې خپلې میرمنې ته ونیوله . هغې دغه غوټکۍ لومړې په خپله لمنه کې پټه کړه اوبیا پا څیده کوټې ته ننوته . چې بیرته را ووته نولا سونه یې خا لي وو . زمونږ هم تمه غوڅه شوه چې کا کا څه نه د ي را وړي . کید ا ی شي چې په هغه غوټه کې به یې د کا ل د مزد ورۍ پیسې وې او یا به بل څه وو .
ما ښا م زما پلا ر میلمه کړاو هغه ورته د ټول کا ل او ټولې دهقا نۍ کیسې وکړې . په ا خیر کې یې زما پلا رته وویل چې : لا لا بس د ا کا ر مې ښه د ی . ځکه که په ما هرڅه تیریږي ، خو خپلې خیلخا نې ( کورنۍ ) ته د کا ل نفقه په کې برا برولا ی شم .
ــ پلا رمې ترې تپوس وکړ چې اوس هلته څه موسم و ، ایا د کار وخت دې نه و چې د لته راغلې او بیا به بیرته کله ځې ؟
ــ د ه ورته په ځواب کې وویل چې : لا لا هلته ا وس با د ا م ګل شوي او د لته هم چې ما ولید ل با دام ګل دي . بس هلته او د لته دواړو ځا یونو کې یو شا ن موسم دی . زه به د خیره سره که د خدای رضا وي ، میا شت نیمه د لته یمه او چې د کا ر وخت شروکیږي بیرته به ځا ن ور رسوم .
را ضي کا کا ټیک په خپل وخت د با ی دهقا نۍ ته ځا ن ور ورسا وه .
کله . . . کله ، که به یو څوک له ترکستا نه دې خواته را پیښ شو نو دده د روغ رنځورا حوال به یې هم راوړ . له هغه سړي نه به مې پلا ر پوره پوره ما لوما ت وا خستل او بیا به یې ورله میرمنه اوبچي هم ترې خبرکړل .
خدای په خپلو کا رونو ښه پو هیږي . وا یي : « ته کوه یوڅه ، درپیښه به کړم بل څه ! » . د دې کا ل د مني وروستئ شپې ورځې به وې چې تور کا رغه یې ، هغه د چا خبره په د یوا ل « ټا ټا » وکړه او سرد ار خا ن پرته د مخکیني خبر نه ، د راضي کا کا د وصیت سره سم د هغه ځنا ځه راوړه . کا کا د ورپیښې نا روغۍ له کبله د خپلو بچو او میرمنې سره له لرې خدای پا ما ني کړې وه او د تل د پا ره یې سترګې پټې شوې وې .
*****
مړی یې زمونږ د کورنۍ او د کند ي د خلکو په مرسته په ښه قد راو عزت خا وروته وسپارل شو . ختمونه او خیراتونه یې هم ورپسې وکړل او په ډ یر د رنا وي یې وزرونه (فاتحې) سرته ورسید ل.
د راضي جوما تي مړی که په ښه برم او د رنا وي وپا لـل شو ، خو میرمن او بچي خوا ران یې په
« چولي بیا با ن » پا تې شول . هغوی لکه د پلا رپه شا ن دغره نه لرګي نه شول را وړای چې جوما ت یې نیولی وی اونه یې په کلي کې کومه بله مزدوري کولا ی شوه . بس لکه د نورو« خیرا تیا نو » په شا ن د خدای په جا ت ( د خدای د نا مې ) خیرات ته کینا ستل . دغه ډول خیراتیا نوته د کلي او کوڅې زیا ت کورونه
چند ا نې پــــــــا م هم نه کوي . کله یوه قتره سوکړک ورکړي اوکله نــــــــه . « پا ی »

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Also on FANDOM

Random Wiki