FANDOM


جما ل خا ن راته کړل ( کیسه یې کوله ) :
په هغه وخت کې چې مونږ لا واړه هلکا ن وو نو زمونږ په کلي کې « سوبت » ډ یر د و د ؤ . د هرې کوڅې هلکا نو به په خپل مینځ کې پیسې را ټولې کړې او د سوبت میله به یې جوړه کړه . ښا یسته ښې ډ یرې غوړې زیړې به یې په کې وخوړلې او یوه رنګینه د جشن شپه به یې جوړه کړې وه .
زمونږ د لویې دروا زې په کوڅه کې چې د قلا ګۍ (کلا ګۍ) د کوڅې په نا مه یا دید له ، د وه چمه ( برچم او کوز چم) ا با د وو. د چمونو برسرونه یې بند او کوز سرونه یې دروازې ته را وتلي وو . د د ې کوڅې هلکا نو به ټولو په ګد ه اویو ځا ی دسوبت میله جوړوله . دومره مې په یا د دي چې : په هغه وخت کې به مونږه ایله په ایله د ونه پیسې را ټولې کړې چې یواځې نرئ وریژي (وریجې ) او د پخلي غوړي یې پې کید ل . د چا په کورکې چې به مو پخولې نو یو یو لرګی به موهم د هغوی کورته وروړو . مونږ چې به دغه نرئ وریجې وخوړې نو د اختر ورځ به وه را با ند ې . ځکه چې د کلي د ژوند په هغه وختونو کې خو به مونږ یوا ځې د ا ختر په ورځ دغه ډ ول وریجې خوړلې .
چې د وریجو سره نور خوا ړه لکه چرګ ، غوښه ، قورمه ، د ا ل اونور نه وي نو هغې پولا و ته زمونږ په کلي کې « سوټه پولا و » وا یي . مونږ به دغه سوټه پولا و د ومره مست کړي ووچې ترسها ره به نه ا و د ه کید واو یوه غټه میله به مو جوړه کړې وه . په لوبو لکه : پټوونی ، ټک ټکا نی ، ړند ه خره ، خریټۍ ، انګۍ ، مرغۍ وا ولوته ، شوړشوړا ن مند ا خړپ او نورو چې به ستړي شو نو بیا به مو بملۍ ( زیربغلي ) او د یرا ل ته لا س کړ او تر سها ره به مو بې وا ره بی وا ره ډ بول د رزول . شا وخوا خلک مو ټوله شپه خوب ته نه پریښو د ل ، خو یره : هغوی مونږ ته په د ې شپه کله هم قا راوغوسه نه ده کړې .
زمونږ نه چې په عمرونو کې لږ لوي وونو هغوی به د وریجو سره چرګ هم ا لا لا وه ( حلا لا وه ) او د سوبت مزه به یې خا مخا ډ یره وه . چې دهغوی نه به هم لږ لوي وو نو یا به یې ښه ډ یره غوښه ورسره اخیستله او یا به یې ا رزا نه شا ن ورغمی (مرغومی) یا ګډ وری ورسره سوبت کا وه .
غټا نو چې به کله سوبت کا وه نو خا مخا به یې ورسره لمورګډ ی ( وری ـ پسه) الا لا وه .
خد ا ی پوهیږي چې اوس به هم زمونږ په کلي کې د سوبت روا ج وي که نه ، خو د کونړد « با ډ یل » په د ره کې په دې وروستیو وختونو کې د ښوونځي هلکا نو یوه ډ یره په زړه پورې د سوبت میله جوړه کړې وه . هغوی په ښوونځي کې ژبه (ژمنه) کړې وه چې د را تلونکې جومې (جمعې ) مبا رکې په ورځ به د ما سپیښیم د ما نځه نه وروسته د کلا م خا ن د وی په کلا کې را ټولیږي او د شپې د ډ وډ ۍ د پا ره به د سوبت میله جوړوي د خیره . دا یې هم ویلي ووچې شپه به د همد وی په اوجره (بیټک) کې تیروي او تر سها ره به لوبې او سا تیرئ کوي .
کلا م خا ن او ا کرم خا ن دواړه د شیرګل ما ما زا من د ي چې لومړنی یې مشر او د ویم یې کشر د ی . مشر دا ووم او کشر د پینځم ټولګي زد ه کوونکی د ی .
شیرګل ما ما ته خد ا ی د ومره لوی زړه ورکړای د ی چې د خپلو د وه زا منو د همزولو او ا نډ یوا لا نو په تګ را تګ او راشه درشه هیڅکله نه ستوما نه کیږي . د هلکا نو ننني سوبت ته یې ښه پوره تیا ري نیولې وه .
د ورغمي ، وریجو او غوړو پیسې خو د هلکا نو له خوا را ټولې شوې وې لیکین نور هرڅه د لرګو نه نیولې تر مرچو او مسا لې پورې ټول شیا ن ( د ضرورت وړ څیزونه ) د شیرګل ما ما میرمنې چمتو کړي وو. شیرګل ما ما هم یوه ورځ مخکې د برې کلا د میرا جا ن د بزو د رمې نه یو غټ ورغمی ډ یرارزا نه ا خستلی ؤ . ارزانه خو ځکه وچې په دې سیمه کې شیرګل ما ما ته ټو لو د ره وا لو ډ یر درنا وی کا وه او څه چې به یې را نیول هغه به هغه د چا خبره په نیمه بیه وو . د هلکا نو د سوبت د ا ورغمی ، ورغمی نه و ؛ بلکې ښه غټ او سلا مت سیر لی (وزګوړی ـ په کونړکې ورته پسه هم وا یي ـ ا ود پیښورو په ژبه چیلی ، د چیلۍ بچی چې ښه غټ شي ) و . د جومې مبا رکې د ما نځه نه چې هغه را وګرځید و نو سیرلی یې ا لا ل کړ او د پخولو د یګونه با ر شول . هلکا ن هم وار په وار د د وی کلا ته را رسید ل او د ننه اوجرې ته ننوتل . یوه غټه میله جوړه شوه . چا پتې ( پرې ، تا ش ، قطعې ) کولې ، چا ټا یپ چا لا ن کړی و او چا بیا سیتا رونه ترنګول . د سوبت میله ښه په زړه پورې ګرمه او ډ یرجمو جوش و .
د د رې خلک چې به د کلا مخې ته تیرید ل نود څآ روي (سیرلي) وینه چې د لویې د روازې څنګ ته تو ی شوې وه ، لید له او د هلکا نو د شور ما شور ښکا لو به یې هم او رید له . چې ما ښا م نیژ دې کید و نو د غوښو او نریو وریجو بو یونو د لا رې لا رویا ن ښه پوره سرسا مول او هغه د چا خبره ا یشتیا به یې د ومره زیا تید له چې د خولو نه به یې اوبه روا نید لې .
*******
د کونړ د با ډ یل په د ره کې لکه د څو نورو د رو په شا ن د سا پو قا م پروت د ی . خلک یې ډ یر زړور ، سپیڅلي او پا ک نفسه د ي . چې د چا سره یې نا سته ولاړه او د وستي شي نو ډ یره ټینګه یې پا لي . څه نا څه ځمکه او د څا روو روزنه یې د ژوند لومړنئ ا ړتیا وې تا مینوي او نور نوبیا په خپله غریبۍ خوا رۍ پسې ورک وي .
د کونړ سا پو یو ځل پخوا د خپل وخت د حکومت په مقا بل کې پا څون کړې ؤ او په دغه جګړه کې یې ډ یره زړورتیا ښو د لې وه . وایي چې سا پي به د وخت د حکو مت په ټا نکونو یا په تش لا س ورختل او یا به یې د تیګو (ډ برو ) ، ډ انګو او شغلو لنډ و ټوپکونو سره پې ترپلې کولې .
د ځوا کونو د نا ا نډ ولۍ له مخې خوبه جګړه خا مخا د حکومت په ګټه پا ی ته رسید ه ، لیکین د سا پیود زړورتیا کیسې او سند رې لا اوس هم ژوند ئ د ي . یوه لوبه یې د اسې ویل کیږي :
د میملې غلا ما مد ه با ډ یل ته مه ځه *** سا پو ډ یر وژلي دینه ، د میملې غلا ما مد ه (غلا م محمد ه ) . . .
او د دغې جګړې د نا کا مۍ نه وروسته د ا ټپه ډ یره د خلکو په ژ به وه :
د سا پو هلته کمبختی ؤ *** چې په لنډ ي ټو پک یې جنګ ونښلا ونه
*******
د با ډ یل د د رې د سا پیو د قا م په سیمه کې ، دغو تنکیو ځوا نا نو د سوبت غوښې ا وپولا وونه په مزه مزه وخوړل او د شپې تر نا وخته پورې یې بیلې بیلې لوبې او سا تیرئ وکړې . چربا نګ چربا نګ همد ې د کلا م خا ن او ا کرم خا ن د وی په اوجره ( بیټک ) کې اود ه شول . د اسې بید ه شول چې را پا څید ل نو اروا ګا نې یې پا س اووم آ سما ن ته ختلې وې . ټوله اوجره اوپه اوجره کې اود ه هلکا ن یې کیمه (کوفته) شوي وو.
د لمر د څیرې سره سم ا مریکنیا نو چې په افغا نستا ن کې د « سوله سا تی ځوا کونو » مشري کوي ا علا م کړه چې : یو ز یا ت شمیر طا لبا ن یې د کونړ د با ډ یل په د ره کې ټــــــــکو لــــــــــــــي د ي .
د سیمې خلکو حکومتي چا روا کوته د د غو تنکیو ځوا نا نو نومونه ، د پلرونو نومونه ، د ښوونځي ټولګي او دهغوی
عمر و نه وروښود ل او د ټولې د رې ولسونو په ګډه ورته وویل چې د وی طا لبا ن نه ؛ بلکې د ښوونځي زده کوونکي وو.


              • د شیرګل ما ما د ا وجرې (حجرې) د ګڼې ګو ڼې رپوټ ا مریکا یا نو ته خا مخا کوم پوخ او سیا ڼه (هوښیا ر) رپو ټچي ورکړی د ی . دغه رپوټچي د ا مریکا یا نو سره د اړیکو په بنسټ ځکه پوخ اوسیا ڼه رپوټچي دی چې : یو خو یې د وسله وا لو طا لبا نو د پا خه سنګر د قیق ما لوما ت ورکړي وو او هغه یې پې د طا لبا نو« ! ؟ » سره یوځا ی خچ پچ کړ او بل دا چې د کونړ نه با رو بار ، د بل ولا یت نه یې جګړه ما رې ا مریکنئ ا لوتکې د بمبا رۍ د پا ره را غوښتلې وې .
                که کوم وخت د آ سما ن نه د نا لتونو( لعنتونو) با را ن را شي نو هو بهو به په دغه ډ ول رپوټچي او د د ا سې رپوټ په عملي کوونکو را ور یږ ي ! « پا ی »

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Also on FANDOM

Random Wiki