FANDOM


چې لا ډ یر وړوکی وم نو د خپلې مور نه مې اورید لي ووچې زمونږ د کلي لوړ حا جې « زا غ د ی زا غ » . د هغه په اړه کومه خبره یا د ه شوه چې د د ونیا د سود وزیا ن او د ژوند ا نه د نورو ښکته پورتیو په هکله ډ یرسیا ڼه او هوښیا ر د ی ، نو هغې ځکه ورته د زا غ نوم وا خیستو .
که ریشتیا د رته ووا یم هغه وخت زه د زا غ په ما نا نه پوهید م ، خو د ومره مې پې سر خلا ص شو چی هوښیا ر سړي ته به زا غ وا یي ، لیکین د کا رغه د نوم سره بیا ښه بلد وم .
زمونږ د کلي کوزې ډ ډ ې ته یوه ډ یره لویه ځمکه خا لي پرته وه چې د « شړې کلا » په نا مه یا د ید له. ویل کیږي چې د غه کلا د خا نا نوملکیت و او اوس په کې زمونږ د کلي خلکود سرو ډ یرا نونه جوړکړي وو. مونږ چې به څنګه د خپلې کوڅې نه را ووتو نو د واره به موپه د ې ډ یرا نونوسترګې لګید لې . په ډ یرا نونوکې به کا رغا ن لګیا ووخپل خورا کي شیا ن به یې لټول او کله کله به یې ټا ټا ( قا قا ) هم کول .
زه چې به هرڅومره ټیټ ټیټ او پټ پټ کارغه ته ورنیژدې شوم چې په ګټه یې وولم ، خوزما د ورښکا ره کید و سره سم به ا لوتلی و . مونږ وړو هلکا نو ته ما لومه و ه چی کا رغا ن ډ یر زر په سړي پو هیږي او ترې پا څي . ځکه چې څوک څه زیا ن ورونه رسوي . ا سې چې به موځا ن وخوځا وه هغه به بیا د واره الوتلی و . په زړه کې مې ډ یره غټه غوټه وه چې یوځل مې د لا س په غرګي یو کا رغه ویشتلا ی وی . که څه هم په د ې پوهید م چې د کا رغه غوښه څوک نه خوري ، خو ما ته ځا ن په د ې ډ یر نا مي او اوچت ښکا ره کید وچې خلک ووا یي : اغه د ی پلا ني ان کارغه لا هم په لا س ویشتلا ی د ی . چینچڼې ، چتي ( چتکي ) او پسرلکې خو مې څو څوځله په غیر د لیند ې نه په لا س ویشتلي دي . یوه ورځ چې مې د ملکا نو په با غ کې د توت د نیا لګي په څا نګه نا سته چیمچڼه (چینچڼه ـ چوغکه) په لږه وړه شا ن تیګه (ډ بره ) وویشته نو چې ورغلم لا ژوند ۍ وه او ټوپو نه یې وهل . چې د را بو( را بعه ) ترور نه مې چوړکۍ وغوښته چې مرغۍ پې الا له ( حلا له ) کړم نو هغه را ته حیرا نه وه چې ما په لا س ویشتلې د ه . را ته وی ویل : څومره ټک لا سی ( چې په لا س ښه ویشتل کولای شي ) یې !
زه خو ریشتیا ټکلا سی وم ، لیکین کا رغه د له مې نه شو ویشتلا ی . ما ویل که په ټول عمر کې مې یوځل یو کا رغه وویشتو نو د ابه زما دپا ره ډ یر لوي « نوم » وي . یو خوبه په هلکا نو کې ښه نوم وبا سم او بل به ویشتل شوی کا رغه
یوې د ا سې کورنۍ ته ورکړم چې ما شوما ن یې په « پخولې » ( توره ټوخلې ) نا روغه وي . زمونږ په کلي کې خلک وا یي چې د پخولې رنځورا نوته د کا رغه ښوروا او غوښه ورکړا ی شي نو ډ یر زر رغیږي . خیرد ی که غوښه یې هرڅنګه د ه خود مریضا نو د پا ره روا او حلا له ګڼل کیږ ي . چې د کور د د یوا ل په سر به را ته کینا ستواو ټا ټا به
یې وکړل نو مور به مې ورته ویل چې : « کا رغه د ښو زیری وکړه » ! د کلي خلک په دې عقیده ووچې د چا په کور
ټا ټا وکړي نو يا ورته د ښو او یا د بد وزیری را وړي .
*****
ډ یرزیا ت کلونه تیر شو ل . د کلي کا رغا ن ، زاغ حا جي او د ورکوټیوا لي د مرغیو او کا رغا نو ویشتل ، هرڅه مې له یا ده وتلي وو. که څه هم اوس د زاغ په ما نا ښه سم پوهید م ، خو له د ې نه نا خبره یم چې زا غ حا جي به د کلي د
خلکو په مینځ کې لا څه تورول او سپینول کوي اوڅومره ورا نې ویجا ړې به یې د هغوی په مخ کې پيد ا کړي وي ؟ پیکرکوم چې هغه به ا رو مرو لا اوس هم د خلکوپه ضررخپل زا غتوب ته د وام ورکوي .
*****
د ا چې زما نه د تیر وخت او وړوکتوب ډ یرې خا طرې له یا ده وتلې وې ، نو یو ځل بیا را ته یوه هوښیا ر کارغه را یا د ې کړې او په دې مې هم سر خلا ص شو چې « زا غ سړی » یا نې څنګه سړی ؟ او کیسه د ا سې وه چې :
زه اوس په یوه اروپا یي هیوا د کې اوسیږم . د مني د موسم وروستنئ شپې ورځې وې چې له کورنه با ر(بهر) ته
ووتلم . لکه د نورو ورځو په شا ن مې غوښتل یو سا ت د وه په پښو وګرځم . هغه وخت چې ستړی شوم نو د د مې د پا ره د ښا روا لۍ په یوه پا رک کې د لرګي په پرته چوکۍ کینا ستم . چو کۍ د سرک غا ړې ته نیژد ې وه . همدې چوکۍ ته مخا مخ د سرک په غا ړه د ترا پیکو(ترا فیکو) بریښنا یي چرا غونه ووچې موټروته به یې د ود رید و او تلو
اشا رې ورکولې .
زه لا د تل په څیر د خپل وطن په یا د ا و د خپل کلي په یا د ، د چروتونو په سمند رکې نه وم لا هوشوی چې یوه تو ر کا رغه مې پا م ځا ن ته وروا ړا وه . د د ې ځا ی کا رغا ن زمونږ د هیوا د د هغونه لږ وا ړه او ټول تور نه وي . خړ، برګ او نور رنګونه هم لري . که د د ې کارغا نو وجود ونه زمونږ له هغو وا ړه د ي ، خوهوښیا رتیا یې ترې
زیا ته د ه او کمه نه .
تور کا رغه به زما د سر د پا سه نه ؛ بلکې د وه د رې ونې ا پلو د غوز د ونې نه څه په خوله کې نیولي وو، د تراپیکو
د برقي ا شا رې سره به په سرک ورغوټه شو او بیا به بیرته ونې ته را واولوتو . چې موټرې به وخوځید ې نوزربه بیرته مخکیني ځا ی ته ورغی . د ا لو به د وه د رې وا رې تکرا ر شوه او زما پا م هم ورته وروا وښت . د ا ځل چې سرک ته راښکته کید ونو زه تیارولا ړوم او هرڅه مې له نیژد ې نه لید ل . ګورم چې کارغه له خولې نه غوز په ځمکه
وغورځا وه اود موټر د ټیر(ټا یر) مخې ته ولوید . ا شا ره سره وه . موټرې ټولې ود رید لې وې . او چې ا شا ره شنه شوه نوګا ړو حرکت وکړ. سرک خا لي شو . چې ګورم د موټر ټیر غوز ښه میده میده کړی و . کا رغه ښه په تبه وروالوتو او د غوز (چا رمغز) په چزغیویې په خوړلو پیل وکړ . څوچې نورې موټرې را تلې د ه خپل کا رکړی و .
چې د غوز چزغئ (چغزئ) یې خلا صې کړې نو بیا ونې ته ور واولوتو او په مښوکه کې د بل غوز د نیولو په هڅه کې
شو .
اوس پې ښه پوه شوم چې مورمې ولې هغه لوړ حا جي د کارغه سره په پرتله کړی و او ویل به یې چې زمونږ د کلي د ټولو کلیوالونه ډ یر هوښیا ردی ( زا غ د ی زا غ ) .
که ریشتیا ووا یو نو کا رغه خو ځکه د ډ یرو کسا نو نه هوښیارد ی چې د وی غوزا ن ، با د ام ، اونور ورته شیا ن په خپلو غا ښونو ما توي او چې زما منګ ته را ورسیږي ، بیا یې خولې کنډ اسې کړشوپې شي . لیکین کارغه پې خپله مښوکه نه خوږوي . هغه یې ولې د موټر مخې ته نه غورځوي ! « پا ی »